Грузия экономикасы: дамушы нарыққа көшбасшы
Грузия экономикасы еркін нарық экономикасы ретінде қызмет етеді. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы ыдырауынан кейін ел өзінің жалпы ішкі өнімінің күрт төмендеуіне тап болды. Дегенмен, ел 2000 жылдардың ортасында айтарлықтай қалпына келіп, екі таңбалы өсу қарқынына қол жеткізді. Бұл қалпына келтіру негізінен бейбіт раушан революциясынан кейін жүргізілген экономикалық және демократиялық реформаларға байланысты болды.
Грузияның экономикалық траекториясы айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Ел 2003 жылы жақындағы сәтсіз мемлекеттен 2014 жылға қарай салыстырмалы түрде жақсы жұмыс істейтін нарықтық экономикаға көшті. Бұл прогресс ел ішіндегі салыстырмалы түрде еркін және ашық атмосфера арқылы қолдау тапты. Transparency International-дың 2018 жылғы есебі Грузияны Қара теңіз аймағындағы ең аз коррупцияға ұшыраған ел ретінде атап өтті, бұл оның жақын көршілері мен жақындағы Еуропалық Одақ елдерінен асып түсті.
Тарихи экономикалық негіздер және заманауи жүргізушілер
Тарихи тұрғыдан алғанда, Грузия экономикасы 19 ғасырдың ортасына дейін феодалдық жүйелерде терең тамыр жайды. 1864 жылы серфизм жойылғаннан кейін де, экономика ауыл шаруашылығының басым бөлігін сақтап қалды. Елдің стратегиялық орналасуы мен теңізге шығу мүмкіндігі ықпалды тұлғалардың айтарлықтай инвестицияларын тартты. Мысалы, Ротшильд және Нобель отбасылары Баку-Батум теміржолына және әлемдегі алғашқы ірі кerosen құбырына көп қаражат жұмсап, Батумиді Каспий мұнай кеніштерін еуропалық нарықтарға біріктіретін жаһандық энергетикалық хабқа айналдырды.
ХХ ғасырдың басында Чиатураның жаппай марганец кен орындары жаһандық ресурс болды, ал қала 1913 жылға қарай марганец кенінің негізгі экспорттаушысына айналып, әлемдік нарықтардың 50%-ын қамтамасыз етті. Қазіргі уақытта Грузия экономикасы бірнеше негізгі секторлар бойынша дамып келеді. Бұларға Қара теңіз туризмі, цитрус жемістерін, шай мен жүзімді өсіру, сондай-ақ марганец пен мыс өндіру кіреді. Ірі өнеркәсіп секторы шарап, металл, машиналар, химиялық заттар және тоқыма өнімдерін шығарады.
Халықаралық сауда және экономикалық тұрақтылық
2014 жылдан бері Грузия Еуропалық Одақтың еркін сауда аймағының мүшесі болып табылады. Еуропалық Одақ Грузияның жалпы сауда айналымының төрттен бір бөлігін құрайтын елдің ең ірі сауда серіктесі болып қала береді. ЕО сауда келісімінен кейін 2015 жылы екіжақты сауда өсті, ал Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығымен сауда күрт төмендеді. Елдің экономикалық прогресі халықаралық көмектің арқасында одан әрі нығайды, ал АҚШ Кеңес Одағынан тәуелсіздік алғаннан кейін Грузияға реформа жасауда көмектесе бастады.
Президент Шеварднадзенің басшылығымен (1995–2003) үкімет базалық нарықтық реформалар жүргізді, соның ішінде барлық бағалар мен көптеген сауданы либерализациялау, тұрақты ұлттық валютаны енгізу және мемлекеттік операцияларды айтарлықтай азайту. 1990 жылдардың соңында 10 500-ден астам шағын кәсіпорын жекешелендірілді, ал бірлескен акционерлік компаниялар ретінде 1200-ден астам орта және ірі компания құрылды.
Грузия экономикасының негізгі аспектілерін қысқаша сипаттау:
- Экономика - ашық бизнес ортасы қолдауымен дамып келе жатқан еркін нарықтық экономика.
- Ел Еуропалық Одақтың еркін сауда аймағының бір бөлігі болып табылады, ал Еуропалық Одақ оның ең ірі сауда серіктесі болып табылады.
- Негізгі экономикалық секторларға ауыл шаруашылығы, тау-кен, туризм және өндіріс кіреді.
- Экономикалық реформалар 2000 жылдардың ортасынан бастап айтарлықтай өсуге әкелді.
Экономика 1990-шы жылдардағы сепаратистік даулар мен Азиядағы қаржы дағдарысы сияқты қиындықтарға тап болғанымен, реформаға деген тұрақты міндеттеме Грузияны өңірдегі тұрақты және өсіп келе жатқан нарықтық экономика ретінде орнықтырды.
Бұл мақала бірнеше жаңалықтар есебі негізінде жасанды интеллект көмегімен жазылған және біздің редакциялық принциптеріміз бойынша редакторларымыз тарапынан тексерілген. Редакциялық стандарттар · Ақпарат беру және байланыс
Пікірлер 0